College Oldenzaal blijft investeren in de stad ondanks grote financiële opgave

13 juni 2019

Het college van B&W van de gemeente Oldenzaal heeft een aantal keuzes gemaakt die ervoor zorgen dat de financiële tekorten die ontstaan op een verantwoorde manier worden beperkt. Daarnaast is er nadrukkelijk voor gekozen om de ambities voor de stad overeind te houden. Het college stelt een zorgvuldig samengesteld pakket voor van realistische maatregelen waarbij de last zoveel mogelijk wordt verdeeld. De consequenties van de voorgestelde maatregelen zullen onvermijdelijk ook voor de inwoners van Oldenzaal merkbaar zijn. De tekorten zijn ondanks deze maatregelen echter niet volledig te dekken. Oldenzaal schrijft dan ook een aantal jaren rode cijfers en zet reserves in.

Het college heeft onlangs bij de vaststelling van de Jaarstukken 2018 al uitgesproken grote zorgen te hebben over de financiële toekomst van de gemeente. In de Kadernota die het college nu aanbiedt aan de gemeenteraad wordt dit beeld verder ingekleurd. De financiële vooruitzichten laten, zoals voorspeld, flinke tekorten zien. Grootste oorzaak van het tekort is de ontoereikende compensatie van het Rijk voor de taken die de gemeente uitvoert in het sociaal domein (jeugdzorg, Wmo en participatiewet).

Pakket maatregelen

Het college heeft in een relatief korte periode de mogelijkheden geïnventariseerd en stelt voor om een pakket aan maatregelen in te zetten. Allereerst wordt de uitvoering van een aantal projecten verschoven in de tijd, waardoor in de eerstkomende boekjaren financiële ruimte ontstaat. Dit geldt bijvoorbeeld voor de verbouw van sportcomplex Vondersweijde. Daarnaast wordt er minder geld gereserveerd voor de ambtelijke organisatie en wordt de huur opgezegd van het Maatschappelijk Plein aan de Ganzenmarkt.

De gemeente ontkomt er daarnaast niet aan om ook een deel van de last bij de inwoners van de stad neer te leggen. Er is kritisch gekeken naar de uitvoeringskosten van de taken in het sociaal domein. Het college ziet mogelijkheden om daarin efficiencyslagen te slaan, waardoor er middelen vrijkomen. En ook de diverse bestedingen binnen het sociaal domein worden verminderd, waarbij de bewuste keuze is gemaakt om de inzet op armoedebestrijding intact te laten. Op andere velden wordt wel versoberd; bijvoorbeeld als het gaat om subsidies aan derden, de uitvoering van de Wmo. Daarnaast acht het college het verantwoord om, gezien de lage woonlasten in de gemeente Oldenzaal ten opzichte van omliggende gemeenten, de OZB te verhogen.

De gemeente moet de komende jaren financieel scherp aan de wind zeilen en verwacht ook van de maatschappelijke partners dat zij meedenken en hieraan een bijdrage leveren. De financiële middelen die we als gemeente in de volle breedte aan partners leveren zullen dan ook voor een jaar (2021) niet worden geïndexeerd; dat levert een besparing op.

Ambities overeind

Dit college houdt ondanks de financiële uitdagingen de ambities die zij heeft voor de stad overeind. Het college blijft dan ook de komende jaren onder meer inzetten op de ontwikkeling van onze binnenstad, het verbeteren van de staat van de openbare ruimte en de binnensportaccommodaties, het bieden van passende huisvesting aan scholen en de verbetering van de dienstverlening van de gemeente. Daarnaast is er extra geld gereserveerd om onder meer te kunnen investeren in projecten die bijdragen aan Oldenzaal als aantrekkelijke woonstad, de aanpak van verkeersknelpunten en de duurzaamheidsagenda van Noordoost Twente. 

Situatie sociaal domein

De tekorten in het sociaal domein waren uiteraard te voorzien, maar ze zijn groter dan verwacht. Dit is mede het gevolg van de onvoorspelbaarheid van de werkelijk gemaakte kosten. Een deel van de zorg wordt ingekocht door derden en daarvan krijgt de gemeente uiteindelijk de rekening gepresenteerd; deze kosten zijn niet beïnvloedbaar. De gemeente zet al geruime tijd in op preventieve trajecten. Deze programma’s moeten uiteindelijk gaan zorgen voor een vermindering van de behoefte aan ‘zwaardere zorg’ - die ook logischerwijs duurder is. Deze programma’s hebben tijd nodig om effect te kunnen hebben en dit is dan ook nog niet rechtstreeks terug te zien in een vermindering van kosten. Al is de inschatting dat zonder deze voorzorg het tekort op dit moment wel eens nog veel groter zou kunnen zijn geweest.

Vervolgtraject

Met het nu voorgestelde pakket aan maatregelen wordt een substantiële eerste stap gezet om de tekorten op te vangen, maar er zijn aanvullende ingrepen nodig om op termijn financieel gezond te blijven. Het college stelt aan de raad voor om bij de Kadernota het maatregelenpakket vast te stellen en wil in de aanloop naar de Programmabegroting 2020 graag met de gemeenteraad de denkrichtingen bepalen die er zijn voor de aanvullende maatregelen.