Gemeente Oldenzaal sluit 2018 af met negatief financieel resultaat

21 mei 2019

Het college kijkt met trots terug op het jaar 2018. Er zijn veel stappen gezet en doelen bereikt. Met name als het gaat om de binnenstad, duurzaamheid, het voorzieningenniveau en op het gebied van participatie. Wel heeft het college grote zorgen over de financiële toekomst. Waar veel andere gemeenten al eerder in zwaar weer kwamen, kon Oldenzaal financieel gezond blijven door de goede uitgangspositie die jarenlang bestendig financieel beleid de gemeente had opgeleverd. Door een aantal tegenvallers laat de jaarrekening 2018 een negatief resultaat zien van € 550.000. Dat tekort is op te vangen, maar belangrijker is het besef dat de toenemende kosten in het sociaal domein - met name voor jeugdzorg en de uitvoering van de Wmo - ook voor Oldenzaal niet meer op te vangen zijn. De uitgaven van de gemeente op dit terrein staan niet meer in verhouding tot de inkomsten. Dat gegeven baart het college grote zorgen. De financiële vooruitzichten zijn niet goed en maatregelen onontkoombaar.

In 2018 zijn prachtige resultaten behaald. De focus van de gemeente Oldenzaal lag en ligt ondermeer op de thema’s binnenstad en duurzaamheid. Er zijn diverse stappen gezet in de processen die ervoor zorgen dat onze binnenstad levendiger en bruisender wordt, bijvoorbeeld als het gaat om de revitalisering van In den Vijfhoek. Op het gebied van duurzaamheid is volop ingezet op samenwerking met partners om concrete veranderingen in gang te zetten; in Noordoost Twente, de regio, maar ook in onze stad zelf met bedrijven en inwoners. In 2018 is na de verkiezingen het op peil houden en de doorontwikkeling van de voorzieningen (sport en onderwijs) toegevoegd als primair thema. De revitalisatie van Vondersweijde is hiervan een voorbeeld. De gemeente is over de gehele linie ook bewuster gaan kijken naar de manier waarop partijen betrokken kunnen worden bij de ontwikkelingen in de stad, waarbij de gemeente soms voortrekker is en in andere gevallen aanhaakt bij mooie initiatieven die vanuit de stad komen.

Financiële verantwoording over 2018

Het college biedt eind mei de gemeenteraad de jaarstukken aan en legt hiermee financiële en inhoudelijke verantwoording af over het jaar 2018. Het tekort van € 550.000 in 2018 is de resultante van een groot aantal meevallers en tegenvallers die zijn gespecificeerd in de jaarstukken.

De landelijke geluiden over de toenemende druk op gemeenten door de toename van de kosten in het sociaal domein en de verminderde bijdrage van het Rijk hebben uiteraard ook effect op de Oldenzaalse begroting. Het college inventariseert en analyseert nu welke gevolgen dit voor Oldenzaal heeft en onderzoekt de mogelijkheden om de financiële bakens te verzetten. Hiervoor ontwikkelt het college diverse oplossingsrichtingen die eind juni bij het aanbieden van de Kaderbrief worden voorgelegd aan de gemeenteraad.

Ontwikkelingen sociaal domein

Doordat enkele jaren geleden een aantal taken binnen het sociaal domein van het Rijk naar de gemeente zijn overgeheveld heeft dit beleidsveld zich ontwikkeld tot het, budgettair gezien, meest omvangrijke beleidsveld van de gemeente (€ 40 mln op een begroting van € 90 mln). Daarnaast wordt steeds duidelijker dat de gemeente slechts voor een deel invloed heeft op de financiële ontwikkelingen op dit terrein. Inwoners hebben recht op zorg ook al is het budget op. In sommige gevallen bepalen externe partijen welke zorg wordt aangeboden en krijgt de gemeente daar achteraf de rekening voor. Hoeveel cliënten hiervan gebruik gaan maken is niet te voorspellen.

Dit college zet bewust in op preventieve maatregelen om meer zorgkosten te voorkomen. Hierbij gaan de kosten van de inzet vooruit op de baten. Het college heeft er vertrouwen in dat de financiële effecten hiervan op termijn zichtbaar zullen worden.

Aanmelding visitatiecommissie

Het college heeft besloten om Oldenzaal voor de 'Visitatiecommissie financiële beheersbaarheid sociaal domein'  aan te melden. De Vereniging van Nederlandse Gemeenten heeft een  visitatiecommissie ingesteld die gemeenten ondersteunt bij het grip krijgen en houden op de uitgaven in het sociaal domein. Daarnaast maakt het werk van de commissie landelijke trends inzichtelijk. De verwachting is dat met het onderzoek en het advies van de visitatiecommissie de gemeente zich verder kan ontwikkelen in de beheersbaarheid van de uitvoering van de taken in het sociaal domein.

Grondbedrijf en belastingdruk

Het budgettair neutraal opnemen van grondexploitaties in de begroting is een van de pijlers van het financieel bestendige beleid van de gemeente Oldenzaal. De ervaring heeft geleerd dat deze sobere en voorzichtige handelswijze een goede aanpak is.

Inwoners hebben gemerkt dat er in 2018 minder gemeentelijke heffingen betaald hoefden te worden, door een verlaging van het vaste deel van de afvalstoffenheffing. De bruto woonlasten zijn in 2018 afgenomen met 1,5% en 3,7% (eenpersoons/meerpersoons huishoudens). De woonlasten van Oldenzaal behoren daarmee tot de laagste in de regio. Volgens de COELO woonlastenladder is Oldenzaal landelijk gezien geschoven van plaats 109 (2017) naar 75 (2018) op de ranglijst van laagste woonlasten.